Jeff Bridges en Bernie Glassman. De Dude en de zenmeester.

De auteurs

Jeff Bridges is Amerikaans acteur en filmproducent, en speelde de hoofdrol in de cultkomedie ‘The Big Lebowski’. Bernie Glassman is schrijver, zenleraar en oprichter van de Zen Peacemakers, een beweging van sociaal geëngageerde boeddhisten.

De thematiek

De film ‘The Big Lebowski’, uit 1988, vertelt het verhaal van een werkloze man genaamd de ‘Dude’ die niets liever doet dan bowlen en rondhangen met zijn vrienden. Zijn onverschillige, of liever gezegd alles-relativerende karakter is niet alleen erg grappig, maar is ook al vaker geprezen als een nastrevenswaardige levenshouding. Zo is er een religieuze gemeenschap van Dude-isten, al is het de vraag in hoeverre ze zichzelf helemaal serieus nemen. Maar ook dat past helemaal bij de Dude.

Het boek ‘De Dude en de zenmeester’ is een poging van zenleraar Bernie Glassman om het zenboeddhisme toegankelijker te maken als levensfilosofie. In gesprek met Jeff Bridges, de acteur die de Dude speelde, probeert hij erachter te komen in hoeverre de Dude nu eigenlijk ‘verlicht’ is. Daarachter schuilt natuurlijk de vraag, wat verlichting eigenlijk precies is en hoe je dat kunt bereiken.

Het boek is de neerslag van een lang weekend waarin de twee auteurs vrijuit praten over de ‘Dude’, over zenboeddhisme, en over heel veel andere thema’s. Zo praten ze over clownsneuzen, over Robin Williams, over acteren, over wereldvrede, over het huwelijk. Dat alles opgeschreven als dialoog, enigszins geclusterd in een aantal hoofdstukken met titels die rechtstreeks ontleend zijn aan de film. Zoals (voor de kenners) “Gooi die stomme bal gewoon, man!”

Interessante stelling

Leven is als spelen in een jazz-band. Als je, in je eentje, een duidelijk doel voor ogen denkt te hebben, frustreer je de jamsessie alleen maar. Nee, je moet je overgeven aan je instrument en de anderen, en doen wat je moet doen.

Zo kun je ook pas goed doen in deze wereld als je alle eigen strevingen en grote idealen hebt losgelaten. Pas als je de rust hebt om de situatie te accepteren, kun je, zonder kwaadheid, andere mensen helpen om hun lijden te verminderen.

Mooiste zin

“Je lichaam is één, of alle cellen en delen waaruit je bestaat dat nu beseffen of niet; op dezelfde wijze zijn we allemaal één en onderling afhankelijk, of we dat nu werkelijk beseffen of niet. Maar het is goed dat te ervaren, want dan kunnen we onze handelingen in overeenstemming brengen met de werkelijkheid, en de werkelijkheid is dat alles één is. Als we dat zien, beginnen we alles en iedereen te behandelen als één.”

Reden om dit boek niet te lezen

Als lezer van dit boek ben je toehoorder van een gesprek tussen twee oude vrienden. En zoals dat bij gesprekken meestal gaat, meandert dat gesprek onnavolgbaar langs allerlei onderwerpen die slechts associatief iets met elkaar te maken hebben. Natuurlijk, er worden levenswijsheden gedeeld, maar er worden ook veel oude herinneringen opgehaald, anekdotes verteld, flauwe grapjes gedebiteerd. Diepgravend wordt het daardoor nergens.

Ook voor de echte Big Lebowski-fans is dit boekje nauwelijks interessant. Citaten uit de film zijn in het Nederlands vertaald, waarmee de kracht van de herkenning volledig verloren gaat. En verder gaat het boek, op wat toespelingen na, niet over de film. Ik denk dat de Dude na hoofdstuk één al zou zeggen: “Fuck it, let’s go bowling”.

Reden om dit boek wel te lezen

Dit boek leest als een soort interview, waarbij Jeff Bridges en Bernie Glassman om de beurt de geïnterviewde zijn. Wil je graag meer weten over het sociale zenboeddhisme dat Glassman in de praktijk brengt, of wil je meer weten over de acteur die de ‘Dude’ speelde, dan is dit wellicht een aardig boekje.

Jeff Bridges en Bernie Glassman. De Dude en de zenmeester. Asoka. 272 blz. € 18,95

Dit bericht verscheen op 7 januari 2015 in dagblad Trouw. © Sjoerd Mulder

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *