Tim Keller: Centrum Kerk.

De auteur

Tim Keller is oprichter en voorganger van de Redeemer Presbyterian Church in New York, een sterk groeiende gemeente die internationaal aandacht trekt. Keller is bekend om zijn preken waarin een stevige neocalvinistische boodschap wordt verbonden met het leven van moderne luisteraars.

Een belangrijke en waardevolle toevoeging aan onderhavige vertaling is de bijdrage van acht Nederlandse theologen uit de volle protestantse breedte. Zij reflecteren uitgebreid op Tim Kellers ideeën, en voorzien die van de broodnodige kritische kanttekeningen.

De thematiek

Hoe kun je ‘het evangelie van genade en verzoening’ met succes verkondigen in de hedendaagse stedelijke context? Die vraag stond centraal in Kellers kerk in New York, toen hij daar dertig jaar geleden aantrad als predikant. In dit boek presenteert hij zijn -in de praktijk ontstane- model van een ‘Centrum-Kerk’: een kerk in het centrum van de samenleving, met het ‘evangelie van genade’ in haar eigen centrum. Een kerk die vanuit die heldere positiebepaling onderscheid kan maken tussen hoofd- en bijzaken en al haar activiteiten afstemt op een visie op haarzelf en haar context.

Op het eerste gezicht lijkt deze Centrum-Kerk een doorsnee moderne gereformeerde kerk, met de nadruk op ‘verkondiging’ van redding door Gods genade alleen. Die qua vorm met haar tijd mee gaat terwijl de kern ogenschijnlijk dezelfde blijft.

Het unieke van de Centrum-Kerk is dan ook niet haar confessionele kleur, maar de pragmatische wijze waarop ze zichzelf vormgeeft. Er is één doel, waar alle andere doelen aan ondergeschikt zijn: de kernboodschap van genade zoveel mogelijk vrucht laten dragen in het leven van gelovigen en buitenkerkelijken. Een Centrum-Kerk vraagt zich altijd af: voldoen onze vormen om in deze geïndividualiseerde, stedelijke context dát doel te bereiken? Zo ja, dan mag niets het gebruik van die vormen in de weg staan; zo nee, dan moeten die vormen radicaal afgewezen worden.

Belangrijkste stelling

Keller daagt kerken uit om een scherpe theologische visie te formuleren op haar stedelijke context. Wat is theologisch gesproken de stad? Ziet de kerk de haar omringende stad als een soort Sodom en Gomorra, of juist als beeld van het nieuwe Jeruzalem? Welke elementen in de cultuur moeten op grond van het evangelie veroordeeld worden, en welke gebruikt?

Pas wanneer een kerk erin slaagt om een consistente, theologische visie te ontwikkelen op haar context, kan ze volgens Keller haar boodschap en al haar activiteiten doelmatig inzetten.

Karakteristieke zin

“Elke vorm van evangelieverkondiging is aangepast aan een bepaalde cultuur. Daarom is het belangrijk bewust te contextualiseren. Als we nooit nadenken over hoe we op een goede manier contextualiseren in een nieuwe cultuur, zullen we onwillekeurig sterk gecontextualiseerd zijn aan een andere cultuur.”

Reden om dit boek niet te lezen

In dit boek wordt een radicaal pragmatisme in de omgang met alle kerkelijke vormen aanbevolen. Wat uiteindelijk telt is ‘vruchtbaarheid’: werkt een kerkelijke activiteit, een liturgische vorm, of een manier van verkondigen wél of niet om het vooraf vastgestelde doel te bereiken? Hierachter schuilt een volstrekt instrumentele ecclesiologie: de kerk is een communicatiemiddel voor een onveranderlijke boodschap. Het is Kellers goed recht om zo’n positie aan te hangen, en het is wellicht ook geen geheel vreemde opvatting in gereformeerde hoek. Maar kerken doen er goed aan zich de consequenties hiervan te realiseren als ze dergelijke methodes binnenhalen.

Reden om dit boek wel te lezen

Tim Keller is in neocalvinistische kringen erg populair, en ook rondom de zogenaamde ‘pioniersplekken’ van de Protestantse Kerk wordt er veelvuldig aan hem gerefereerd. Dat is niet voor niets: Keller neemt de roeping van de kerk om te ‘getuigen’ serieus, en durft daar veel consequenties aan te verbinden. Het is dan ook toe te juichen dat dit boek op deze wijze verschenen is. Centrum-Kerk biedt een goed overzicht van Kellers ideeën, en de kritische reflecties van andere theologen zijn een goed begin voor het verdere gesprek. Een boek met uitdagende ideeën, dat vraagt om kritische lezers.

Tim Keller. Centrum Kerk. Het evangelie midden in je stad. Speciale Nederlandse editie onder redactie van Stefan Paas. Van Wijnen, Franeker. 400 blz. €29,95

Dit bericht verscheen op 8 oktober 2014 in dagblad Trouw. © Sjoerd Mulder

Categorized: Recensies

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *