Monic Slingerland: Paus Franciscus, het eerste jaar.

De schrijfster

Monic Slingerland behoeft hier eigenlijk niet te worden geïntroduceerd: ze is onze eigen redacteur die met name schrijft over de katholieke kerk. Ze studeerde middeleeuwse geschiedenis in Utrecht, en publiceerde eerder onder andere het boek ‘Word toch katholiek’, een praktische en luchtig geschreven handleiding voor nieuwe katholieken.

De thematiek

Dit boek gaat -de titel zegt het al- over de huidige paus, Franciscus, en het eerste jaar van zijn pausdom. Dat klinkt misschien niet spannend, maar wie het nieuws over deze paus ook maar een klein beetje heeft gevolgd weet dat dit eerste jaar genoeg stof biedt om een boek mee te vullen.

Vanaf het moment dat de vers gekozen bisschop van Rome, nu al ruim een jaar geleden op 13 maart, het overvolle Sint Pietersplein begroette met ‘buona sera’, heeft hij gebroken met allerlei conventies. Hij heeft het gepresteerd om in korte tijd torenhoge verwachtingen te wekken bij de wereld, veel symbolische en drastische stappen te zetten en ook een aantal verrassend concrete. Deze paus, zo hoorden en horen we in de media, ging alles anders en vooral beter doen.

In dit boek probeert Monic Slingerland voorbij de media-hypes te kijken. Wat is er in dit jaar nu gebeurd, wat heeft Franciscus concreet gedaan en waarin is hij echt vernieuwend? De chronologische gebeurtenissen van afgelopen jaar verweeft ze met gegevens uit zijn Argentijnse biografie en uit recentelijk gehouden toespraken. En ze geeft duiding. Hoe de Jezuïetenorde, waar deze paus toe behoort, zijn bestuursstijl heeft beïnvloed. Hoe de wijze van communiceren, via twitter of ‘live’ op bijvoorbeeld de Wereld Jongeren Dagen, anders is dan die van zijn voorganger. Wat nu precies het vernieuwende is aan zijn omgang met collega-bisschoppen. Zo wordt iets zichtbaar van de ‘agenda’ die deze paus, Jorge Bergoglio, uit aan het voeren is.

Belangrijkste stelling

In dit eerste jaar heeft paus Franciscus nog niet veel kunnen doen, maar hij heeft al wel torenhoge verwachtingen geschapen. Daarmee is er een groot risico op een teleurstelling: kan hij wel waarmaken wat hij lijkt te beloven? Eén winstpunt kan al worden geïncasseerd, zegt Slingerland: de paus heeft in zijn woorden en daden een kant van de kerk benadrukt die lang onzichtbaar is geweest. De kerk volgens Franciscus is dienstbaar aan de wereld, omarmt de zwakken en steunt de mensen van goede wil. Dat is misschien niet nieuw, maar de stijl waarin deze paus die boodschap verkondigt slaat aan.

Mooiste zin

“Hier stond iemand die minstens zo benieuwd leek te zijn naar de dingen die komen gingen, als ieder ander die op dat moment op het plein aanwezig was… In die stille seconden liet hij zich kennen als een man die luisterde naar wat niet gezegd werd, die ruimte gaf voor eventueel boegeroep of weglopen en juist daardoor alle aandacht kreeg voor de simpele groet die hij daarna uitsprak: ‘Goedenavond, broeders en zusters’”. Die paar seconden peilende stilte bepaalden de tien maanden erna.”

Reden om dit boek niet te lezen

Slingerland is een fan. Hoewel ze zeker niet schroomt om hier en daar kritische kanttekeningen te plaatsen, blijft haar bewondering voor de paus op iedere pagina voelbaar. Als je die bewondering niet een beetje kunt meemaken, moet je jezelf maar niet kwellen met dit boek.

Reden om dit boek wel te lezen

Hoewel er al veel is gezegd en geschreven over paus Franciscus, is dit boek zeker de moeite waard. Het heeft een prettige combinatie van vlotheid en diepgang, en alle aspecten van deze populaire bisschop komen wel aan bod. Maar vooral is het prettig dat Monic Slingerland net iets meer diepgang weet te geven, door zelf uit de gebeurtenissen van dit eerste jaar nieuwe inzichten te destilleren. Een boek dat snel wegleest, en vooral nieuwsgierig maakt naar wat deze eerste paus uit Latijns Amerika nog in petto heeft.

Monic Slingerland. Paus Franciscus, het eerste jaar. Adveniat, Baarn. 199 blz. 19,50.

Dit bericht verscheen op 11 juni 2014 in dagblad Trouw. © Sjoerd Mulder

Categorized: Recensies

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *