Wim Jurg: De lange zevende eeuw

De schrijver

Wim Jurg (1953) is historicus, en heeft verschillende historische romans op zijn naam staan. In 2011 publiceerde hij zijn eerste non-fictieboek: ‘De vierde eeuw, of hoe het christendom staatsgodsdienst werd’. Dit boek belandde in onze top vijf van beste boeken uit 2012.

De thematiek

‘De lange zevende eeuw’ vertelt over een relatief onbekende episode in de geschiedenis van het Romeinse rijk. In het voorgaande boek beschreef de auteur hoe dit wereldrijk in de vierde eeuw langs de rand van de afgrond scheerde. Na veel interne en externe strijd keerde uiteindelijk de politieke rust terug. Ondertussen was het christendom gepromoveerd van verboden religie tot staatsgodsdienst en was het regeringscentrum van Rome naar Constantinopel verplaatst.

In de zevende eeuw, vertelt dit boek, is er opnieuw politieke instabiliteit. Het westen van het rijk brokkelt langzaam uiteen onder druk van de oprukkende Germanen, en in het oosten houden de Perzen zich niet langer aan oude verdragen. In deze politieke en militaire onzekere situatie breken ook nog eens volksopstanden uit tegen de impopulaire keizer.

De toekomst van het rijk lijkt aan een zijden draadje te hangen, en Wim Jurg beschrijft hoe kerkelijke en wereldlijke leiders elk op hun wijze proberen grip te krijgen op de situatie. Even lijkt het erop dat het Romeinse rijk ook deze uitdaging overleeft. Een nieuwe keizer brengt de rust en de militaire superioriteit weer terug. De tijd van wederopbouw lijkt begonnen.

Maar dan wordt de wereld verrast door een nieuwe speler. Stammen van het Arabische schiereiland, die tot dan toe nooit een bedreiging hadden gevormd, hebben zich onder leiding van ene Mohammed verenigd. In nog geen tien jaar vernietigen de Arabieren het Perzische rijk en bezetten ze grote delen van het Romeinse rijk. Een eeuw later is er weinig meer over van de oude rijken, en verschijnen de contouren van nieuwe breuklijnen, nu tussen Europa en het Midden-Oosten.

Interessante stelling

De joodse gelovigen kwamen er in het islamitische Arabische rijk een stuk beter af dan in het christelijke Romeinse rijk. Ieder had een godsdienst van zijn voorkeur, maar alleen de Arabieren stonden ruimhartig andere religies toe. Zomaar één van de vele verrassende elementen uit deze ontstaansgeschiedenis van onze huidige wereld die het waard zijn om kennis van te nemen.

Kenmerkende zin

“In Italië gebeurde er in de zevende eeuw weinig. Natuurlijk gebeurde er wel veel, mensen waren gelukkig of ongelukkig, trouwden of verloren hun geliefde aan een ziekte, generaties maakten plaats voor volgende generaties, maar in de verhouding tussen staat en godsdienst en tussen de godsdiensten bleef alles hetzelfde. Nou ja, ook dat weer niet helemaal, mensen die ariaan waren geweest werden katholiek en vast ook wel andersom, en dat zal buurten of families tot in volgende generaties uit elkaar hebben gescheurd. Maar dat kwam alleen in de bronnen terecht, voor zover er al bronnen zijn, als het om de leiders ging.”

Reden om dit boek niet te lezen

Jurg heeft een lichtvoetige en mild ironische schrijfstijl. Dat maakt het prettig leesbaar maar de keerzijde is dat daarin iedere betekenis van de geschiedenis bij voorbaat gesmoord wordt. De wereldgeschiedenis is soms mooi, soms tragisch, maar nooit meer dan een samenloop van omstandigheden. Een verfrissend vertelperspectief dat als werkelijke wereldbeschouwing bij sommigen irritatie zal oproepen.

Reden om dit boek wel te lezen

Wim Jurg is een fantastisch verhalenverteller met oog voor de kleine details die het verhaal tot leven wekken. Een keizer die bij zijn intocht even het toilet moet bezoeken, of een paus die eigenlijk liever monnik wilde zijn, opeens is de loop van de wereldgeschiedenis tot onze eigen proporties teruggebracht. En ondertussen laat Jurg ons kennismaken met een toch wel cruciale periode uit de geschiedenis, die waarin de islamitische wereld en Europa langzaam hun huidige vorm krijgen. Opnieuw een geschiedwerk om in één ruk uit te lezen.

Wim Jurg. De lange zevende eeuw, of hoe christendom en islam de macht verdeelden. Damon, Budel. 224 blz. 29,90.

Dit bericht verscheen op 21 mei 2014 in dagblad Trouw. © Sjoerd Mulder

Categorized: Recensies

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *