Sake Stoppels: Oefenruimte

De schrijver

Voormalig gemeentepredikant Sake Stoppels is universitair docent Kerkopbouw en Diaconiek aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

De thematiek

Nu de rol van de kerken niet meer zo vanzelfsprekend is als voorheen, groeit de behoefte aan bezinning. Wat is nu eigenlijk het doel van kerk-zijn, en wat voor soort gemeenschap is de kerk? In dit boek betoogt Sake Stoppels dat we de plaatselijke gemeente of de parochie moeten zien als een oefenruimte. Het is, beter gezegd, een plaats waar mensen iets kunnen leren van Jezus.

Als we de kerk vanuit dit perspectief zien, worden er volgens Stoppels een aantal zaken helder. Zo rekent dit perspectief af met de overspannen verwachting dat de kerk een ideale gemeenschap zou zijn: leren doe je met vallen en opstaan, dus fouten horen er helemaal bij. Ook wordt zo betoogt dat de kerk een middel is en niet een doel in zichzelf.

Vanuit dit oefen-perspectief wil Stoppels alle activiteiten nog eens tegen het licht houden: hoe kan de zondagse dienst haar functie als leermoment beter vervullen? Moeten predikanten zomaar een gespreksgroep beginnen over een thema dat hen persoonlijk interesseert, of moet er een breder leerplan aan ten grondslag liggen? Welke deugden moeten er in de kerk aangeleerd worden, en welk beleid past daarbij?

Stoppels schetst dan zijn droom van een gemeente die zowel gastvrij als toegewijd is. Concreet pleit hij voor het op lokaal niveau formuleren van een leefregel waar men elkaar op aan kan spreken, gecombineerd met een open houding naar mensen die nog niet weten of ze dat commitment wel aan willen gaan. Zo wordt de kerk, hoopt Stoppels, een ruimte waar discipelschap gestalte kan krijgen.

Belangrijke stelling

Met zijn nadruk op het leren keert Stoppels zich tegen een religieus consumentisme. De kerk is niet vrijblijvend, er wordt toewijding gevraagd. Niet dat je per se met een 10 moet slagen: de kerk is er volgens Stoppels net zo voor religieuze hoogvliegers als voor mensen die misschien niet zo goed zijn in geloven. Maar wie je ook bent, je komt er om iets te leren. Daar past geen achteruit leunen bij, geen passiviteit of consumentisme. 

Opvallende zin

“Ik kan Jezus’ optreden en woorden niet anders lezen dan als een oproep om me aan hem toe te vertrouwen en te kiezen voor een leven in zijn spoor en in gemeenschap met mensen die die keuze ook maken”

Reden om dit boek niet te lezen

Ondanks de nuances die Stoppels aan probeert te brengen, ontkomt dit boek niet helemaal aan het euvel waar veel boeken over gemeente-opbouw aan lijden: het gaat er bij voorbaat al vanuit dat de huidige kerkelijke situatie moet vernieuwen, en paart dat aan een groot geloof in maakbaarheid. Voorspelbare risico’s van een kerk zoals Stoppels die voorstaat, worden helaas nauwelijks uitgewerkt. Alsof er niet ook allerlei gevaren kleven aan een hechte groep die inzet op levensheiliging. Zulke idealen hebben in de geschiedenis van de kerk wel vaker brokken gemaakt.

Dit boek biedt dus een gebrekkige analyse en een te rooskleurig alternatief. En of dat nu het beste recept voor kerkvernieuwing is?

Reden om dit boek wel te lezen

Sake Stoppels schrijft helder en zijn pleidooi voor discipelschap als spits van het kerkelijk leven is behartenswaardig. Door zijn uitdagende voorstellen weet hij te prikkelen, en hij dwingt tot nadenken over de eigen positie. Dat doet hij zeer open, zodat gelovigen van uiteenlopende kleur hun eigen invulling kunnen geven aan de aard van wat ze willen leren. Dit boek mag af en toe best een weerwoord gebruiken, maar het is desondanks zeker geschikt als leidraad voor bezinning op de identiteit en missie van gemeenten.

Sake Stoppels: Oefenruimte. Gemeente en parochie als gemeenschap van leerlingen. 175 blz. €15,90.

Dit bericht verscheen op 5 februari 2014 in dagblad Trouw. © Sjoerd Mulder

Categorized: Recensies

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *