Wim Dekker: Afwezigheid van God

De schrijver

Wim Dekker is predikant in de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) en werkzaam binnen de ‘IZB’, een missionaire organisatie van deze kerk. Daarnaast is hij gastdocent aan het Seminarium Hydepark, onderdeel van de Protestantse Theologische Universiteit. Vorig jaar publiceerde Dekker ‘Marginaal en missionair. Kleine theologie voor een krimpende kerk’. In datzelfde jaar promoveerde hij in de theologie. ‘Afwezigheid van God’ is zijn proefschrift.

De thematiek:

In de twintigste eeuw is God verdwenen uit het leven van de westerse mens. Veel mensen hebben het Godsgeloof opgelucht vaarwel gezegd, anderen hebben het ingeruild voor een agnostische levenshouding of een individuele religieuze beleving. Maar ook de mensen die zich nog wél gelovig noemen hebben vaak de ervaring dat God afwezig is.

Is het mogelijk om in deze cultuur God opnieuw ter sprake te brengen als een relevante factor voor ons leven? Dat is de vraag die Wim Dekker zich stelt, en hij zoekt een antwoord bij drie verschillende theologen. Bij Pannenberg, de theoloog die stug beargumenteert dat het christelijk geloof ook voor mensen van na de Verlichting geen gekke optie is. Bij Miskotte, de intuïtieve theoloog die existentieel heeft geworsteld met de door hem gevoelde afwezigheid van God. En bij Houtepen, de katholieke theoloog die in de seculiere wereld spoorde naar verlangens naar God.

Karakteristieke zin

“Het is een vergissing te denken dat de agnost ook niet zou huizen onder het jasje van de kerkganger, die van maandag tot zaterdag leeft in een cultuur waarin de suggestie van het immanente wereldbeeld zeer sterk aanwezig is”

Opvallendste stelling:

Gelovigen proberen soms met harde bewijzen aan te tonen dat ze gelijk hebben en dat God echt bestaat. Volgens Dekker leidt zo’n apologetiek niet alleen nergens toe, maar het neemt ook de moderne wereld met haar terechte bezwaren tegen het geloof volstrekt niet serieus. Op die manier zal het geloof nooit een relevante rol in deze wereld kunnen spelen.

Wat de kerk wél moet doen, is proberen om het ‘immanente wereldbeeld open te breken’. Het doorgeschoten rationalisme van de moderniteit heeft niet alle antwoorden op het leven, en de kerk moet daarop blijven wijzen. Pas in tweede instantie, wanneer duidelijk gemaakt is dat ook onze westerse rationaliteit niet op alles een pasklaar antwoord weet, kan in een gesprek het christelijk geloof ter sprake gebracht worden. Niet als hét antwoord, maar wel als een serieuze optie die ook voor moderne mensen de moeite van het overwegen waard is.

Reden om dit boek niet te lezen:

Dekker wil de drie theologen niet kritisch in gesprek brengen met elkaar, want hij wil op zoek naar constructieve antwoorden. Daar wordt het niet spannender van, en af en toe kun je als lezer behoefte krijgen om eens een stevig tegengeluid te krijgen. Per slot van rekening zijn ook deze drie theologen symbool van de generatie waarin God steeds verder op de achtergrond raakte. Waarom zouden juist zíj antwoorden bieden? Dragen zij met aspecten van hun theologie niet onbedoeld bij aan het levensgevoel dat Dekker zo graag wil bestrijden? Zulke kritische vragen die elders regelmatig klinken, komen in dit boek niet aan bod.

Reden om dit boek wel te lezen:

Wim Dekker schrijft prettig en toegankelijk. Dat is fijn, want het onderwerp is stevige kost. De standpunten van Pannenberg, Miskotte en Houtepen worden helder uiteen gezet, en daarmee biedt dit boek een goede inleiding op hun werk.

De echte verdienste van dit boek is echter dat het een theologische doordenking biedt door iemand die gekneedt is in de kerkelijke missionaire praktijk. Daardoor verzandt het boek nergens in nutteloze theoretische exercities, maar steeds weer keert de auteur terug naar wat een standpunt nu praktisch betekent. Predikanten en kerkelijk werkers die een theologische verdieping zoeken van hun eigen dagelijkse praktijk, kunnen zeker hun voordeel doen met dit goed leesbare boek.

Wim Dekker: Afwezigheid van God. Boekencentrum, Zoetermeer. isbn 9789023920625; 293 blz. €25,00

Dit bericht verscheen op 5 april 2012 in dagblad Trouw. © Sjoerd Mulder

Categorized: Recensies

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *